تغییرکاربری اراضی یکی از دخالت های مهم بشر در اکوسیستم های طبیعی است که بر روی فرآیندهای اکوسیستم به ویژه خاک اثرگذار است. در پژوهش حاضر، اثر تغییر کاربری اراضی بر پویایی فعالیت های میکروبی و آنزیمی خاک منطقه گردکوه صافک استان مازندران مورد مطالعه قرار گرفت. بدین منظور، نمونه برداری خاک به روش سیستماتیک-تصادفی و از دو عمق 5-0 و 10-5 سانتی متری انجام شد. در مجموع 240 نمونه خاک از شش کاربری (جنگل طبیعی ممرز-انجیلی، جنگل مخروبه ممرز-انجیلی، جنگل کاری توسکا، جنگل کاری سکویا، آیش رها شده و اگروفارستری بارده) در چهار فصل بهار، تابستان، پاییز و زمستان جمع آوری شد. مطابق با نتایج، کاربری های توسکا و جنگل طبیعی بیشترین مقادیر تنفس پایه (49/0 و 44/0 میلی گرم دی اکسید کربن برگرم در یک روز) و برانگیخته (40/1 و 40/1 میلی گرم دی اکسید کربن برگرم در یک روز) و در مقابل، جنگل کاری سکویا و کاربری آیش کمترین مقادیر تنفس پایه (21/0 و 24/0 میلی گرم دی اکسید کربن برگرم در یک روز) و برانگیخته (02/1 و 07/1 میلی گرم دی اکسید کربن برگرم در یک روز) را به خود اختصاص دادند. کاربری-های توسکا و جنگل طبیعی بیشترین مقادیر زی توده میکروبی نیتروژن (20/70 و 38/67 میلی گرم برکیلوگرم)، نیترات (92/32 و 49/30 میلی گرم برکیلوگرم) و آمونیوم (04/30 و 95/27 میلی گرم برکیلوگرم) را به خود اختصاص داد. بالاترین میزان فعالیت آنزیم های اوره آز، فسفاتاز، آریل سولفاتاز و اینورتاز به ترتیب در کاربری های توسکا و جنگل طبیعی (8/145، 8/144µ g NH4+– N g− 1 2 h− 1، 2/651، 6/629 µ gPNP g− 1 h− 1، 4/142، 4/141µ g PNP g− 1 h− 1 و 217، 8/214 µ g Glucose g− 1 3 h− 1) و کمترین میزان فعالیت به ترتیب در کاربری های آیش، مخروبه و سکویا (22/127، 86/128، 08/128µ g NH4+– N g− 1 2 h− 1، 2/273، 2/261، 8/272 µ gPNP g− 1 h− 1، 2/107، 6/109، 8/108 µ g PNP g− 1 h− 1 و 4/151، 4/155، 8/158 µ g Glucose g− 1 3 h− 1) مشاهده شد. با توجه به تغییرپذیری مشخصه های میکروبی و آنزیمی خاک در فصول مختلف سال و عمق های مورد بررسی، بیشترین مقادیر این مشخصه ها به فصول تابستان و بهار و لایه بالایی خاک اختصاص داشته است. با توجه به ارزیابی صورت گرفته در بین کاربری ها، بعد از جنگل طبیعی، در مناطق جنگلی تخریب یافته شمال کشور، استقرار گونه درختی توسکا می تواند به عنوان گونه منتخب در کاربری هایی با شرایط مشابه جهت بهبود کیفیت و سلامت خاک مد نظر قرار گیرد.

با توجه به تخریب بخش های وسیعی از جنگل های جلگه ای شمال ایران و کاهش تراکم درختان، فرض بر آن است که عوامل کنترل کننده چرخه عناصر غذایی و پویایی رویشگاه ها نیز تغییرات معنی داری را نمایش دهند. بر همین اساس، پژوهش حاضر با هدف بررسی اثر شدت های مختلف تخریب جنگل و تغییر تراکم درختان بر پویایی فعالیت های میکروبی و فرایندهای بیوشیمی خاک انجام گرفت. پس از جنگل گردشی، سه محدوده جنگلی با شدت های تخریب زیاد (جنگل تخریب یافته، هشت درخت در هکتار)، متوسط (جنگل دست خورده، 185 درخت در هکتار) و کم (جنگل حفاظت شده، 321 درخت در هکتار) با غالبیت درختان ممرز و انجیلی در بخش جلگه ای شهرستان نوشهر انتخاب شد. در مجموع 15 نمونه خاک از هر محدوده جنگلی به آزمایشگاه انتقال داده شد و مشخصه های فیزیکوشیمیایی، فعالیت های میکروبی (تنفس پایه، برانگیخته و زیتوده های میکروبی کربن، نیتروژن و فسفر) و فرایندهای بیوشیمی (نرخ های خالص آمونیاکی شدن، نیتراتی شدن و معدنی شدن نیتروژن) خاک اندازه گیری شد. نتایج حاکی از آن است که در رویشگاه جنگلی حفاظت شده (تخریب کم)، فعالیت های میکروبی، نرخ خالص آمونیاکی شدن (هر دو فصل تابستان و پاییز) و معدنی شدن نیتروژن (در فصل تابستان) بیشتر است. این موارد با مقادیر بیشتر مشخصه های رس، رطوبت، حاصلخیزی خاک تحت این رویشگاه جنگلی ارتباط دارد. درحالی که رویشگاه های جنگلی دخالت شده (شدت های تخریب متوسط و زیاد) به طور کلی فعالیت های میکروبی کمتر و فرایند معدنی شدن کندتری دارند. نتایج مطالعه حاضر بیانگر آن است که تخریب رویشگاه های جنگلی تاثیرات منفی بر بسیاری از شاخص های میکروبی و فعالیت های بیوشیمی مرتبط با چرخه های عناصر غذایی خاک دارد.

تحریک کننده های بیولوژیکی و شیمیایی، موجب آسیب انواع مختلفی از بافت های بدن می شوند. بسیاری از مطالعات اپیدمیولوژیکی دلالت بر این نکته دارند که تحریک مزمن بافتی با خطر ابتلا به سرطان درعضو مربوطه، در ارتباط است. یکی از مهم ترین شاخص های تحریک مزمن بافتی، افزایش فعالیت مسیر متابولیسمی آراشیدونیک اسید و تولید بسیاری از واسطه های بیوشیمیایی التهاب می باشد. مسیر سیلکواکسیژناز (COX) از متابولیسم آراشیدونیک اسید منجر به تولید انواع مختلفی از پروستاگلاندین ها و ترمبوکسان ها می گردد. این عوامل التهابی، اثرات بیولوژیک خود را در بافت مربوطه اعمال و موجب پیشرفت سرطان های انسانی می گردند. امروزه، تعداد زیادی از داروهای سنتتیک و محصولات طبیعی نیز شناخته شده اند که از تولید این عوامل التهابی توسط آراشیدونیک اسید و در نتیجه ایجاد و پیشرفت سرطان جلوگیری می کنند. یکی از شناخته شده ترین داروها، داروهای ضدالتهابی غیراستروئیدی (NSAIDS) می باشد. در این مقاله، نقش عوامل التهابی دخیل در ایجاد سرطان کولورکتال و نیز مکانیسم مهار آن ها، به اختصار توضیح داده می شوند.

مقدمه: آزمایشگاه های بیوشیمی، اطلاعات مهمی را از وضعیت سلامتی افراد برای اقدامات و تصمیمات بالینی فراهم می نمایند. هدف از انجام پژوهش حاضر، ارزیابی و ارزش گذاری عناصر اطلاعاتی سیستم اطلاعات آزمایشگاه بیوشیمی تشخیص طبی و تعیین حداقل مجموعه داده های بومی لازم برای طراحی آن بود.روش بررسی: روش این پژوهش، کاربردی و مطالعه از نوع توصیفی - مقطعی بود. جامعه آماری پژوهش را آزمایشگاه های بیوشیمی بیمارستانی و غیر بیمارستانی بخش خصوصی استان اصفهان تشکیل داد که نمونه گیری از آن ها به روش دسترسی آسان انجام گرفت. ابزار پژوهش، چک لیست و پرسش نامه محقق ساخته بود که روایی آن به تایید رسید. داده های به دست آمده با استفاده از آمار توصیفی و آزمون های t، Independent t، Friedman و Leven در نرم افزار SPSS مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفت.یافته ها: میانگین استفاده از عناصر اطلاعاتی استاندارد در بخش غیر بیمارستانی و بیمارستانی به ترتیب 61.7 و 61.2 درصد به دست آمد. کمترین میزان رعایت استاندارد در بخش اطلاعات پزشکان، مراکز ارجاع دهنده و اطلاعات هویتی و بیشترین میزان نیز در بخش حسابداری بود. نتایج ارزش گذاری نشان داد که برخی عناصر اطلاعاتی، میانگین ارزشی بالایی داشت، اما در سیستم لحاظ نشده بود و برخی از عناصر اطلاعاتی موجود، دارای میانگین ارزشی کمی بود.نتیجه گیری: نتایج مطالعه حاضر نشان داد که با وجود استفاده گسترده از سیستم های اطلاعاتی آزمایشگاه بیوشیمی در کشور، حداقل مجموعه داده های لازم و استانداردهای بین المللی در طراحی آن ها لحاظ نشده است. با توجه به تفاوت های کاربردی و حوزه تخصصی این سیستم ها، استفاده از حداقل مجموعه داده بومی برای طراحی نرم افزار آن، ضروری به نظر می رسد.

زمینه: آزمایشگاه های تشخیص پزشکی از کیت های آماده به مصرف استاندارد جهت تسهیل تست ها استفاده می کنند. علیرغم تنوع تولیدکنندگان، کیت ها عموماً با روش های مشابه تهیه می شوند. فدراسیون بین المللی شیمی بالینی و پزشکی آزمایشگاهی به عنوان یکی از مراجع برای ارزیابی، تعیین اهداف و ارائه توصیه هایی برای انتخاب روش های آزمایش عمل می کند، اما سازمان هایی مانند انجمن بین المللی اعتبارسنجی آزمایشگاهی نیز دستورالعمل هایی را در قالب ISO 15189 منتشر کرده اند. آشنایی با پایه مولکولی کیت، تکنسین آزمایشگاه را قادر می سازد تا خطاهای احتمالی را شناسایی و عیب یابی کند. بنابراین لازم است تکنسین علاوه بر مهارت عملی، با جزئیات روش تست نیز، آشنا باشد. تاریخچه برخی روش های رایج به قرن هجدهم برمی گردد. در مطالعات قبلی تلاش کرده اند که برای یک آنالیت خاص، روش های مختلف را از نظر حساسیت و ویژگی بررسی نمایند. درحالیکه در این مطالعه ما به بازطبقه بندی روش ها بر اساس مکانیسم واکنش ها می پردازیم. روش کار: در این مطالعه از پایگاه های اطلاعاتی PubMed و MEDLINE و دیگر پایگاه های اطلاعاتی را برای رایج ترین مقالاتی که در مورد مبانی و تئوری آزمایش و جزئیات تکنیکی روش های آزمایش بحث می کردند، جست وجو بعمل آمد و بررسی با تمرکز بر مکانیسم های کیت رایج فعلی مورد مطالعه مروری قرار گرفت. یافته ها: بررسی روش شناسی کیت های تشخیصی پزشکی کنونی نشان داد که این کیت ها مبتنی بر روش های مختلفی هستند، اما می توان آنها را به تشخیص مبتنی بر پراکسیداز، واکنش شیمیایی، تشکیل کمپلکس، سنجش آنزیمی و سنجش ایمنی طبقه بندی کرد. با این حال با یک طبقه بندی می توان الگوهای مشابهی را بین آنها مشاهده نمود. نتیجه گیری: بطورکلی روش انجام واکنش به نوع آنالیت بستگی دارد. بنابراین بدیهی است که روش اندازه گیری عناصر فلزی کمیاب با روش اندازه گیری آنزیم ها متفاوت است. طبقه بندی این روش ها می تواند به دانش آزمایشگاهی کمک نماید.

زمینه و هدف: با توجه به گسترش دامنه علوم پایه در سالهای اخیرو کشف تر کیبات و روشهای نوین در زمینه بیوشیمی، بیولوژی سلولی - مولکولی، ضرورت بازنگری و انجام اعمال تغییرات سرفصل های دروس بیوشیمی پزشکی و دندانپزشکی، هماهنگ بابرنامه درسی دانشگاههای دنیا احساس می شود. لذا دانستن نظرات اعضای هیات علمی گروههای بیوشیمی دانشگاهها علوم پزشکی کشور و تجزیه و تحلیل نظرات آنان دربهینه سازی آموزش درس بیوشیمی در رشته های پزشکی ودندانپزشکی مفید خواهد بود.روش کار: این مطالعه به صورت توصیفی انجام شد. ابتدا پرسشنامه مرتبط با دروس بیوشیمی برای ارزیابی تهیه گردید. پس از آن با مدیریت گروه بیوشیمی و بیوفیزیک و دانشکده ها پزشکی و دندانپزشکی دانشگاه های علو م پزشکی سراسر کشور برای اجرای پروژه هماهنگی و مکاتبات صورت گرفت. جامعه پژوهش را اساتید بیوشیمی دانشگاه های علوم پزشکی سراسر کشور ایران تشکیل داده بودند. نمونه پژوهش ازاساتید گروه بیوشیمی دانشگاه های علوم پزشکی سراسر کشور بودند که به روش نمونه گیری چند مرحله ای انتخاب شدند. روش نمونه گیری به این ترتیب بود که ابتدا دانشگاه های علوم پزشکی سراسر ایران بر اساس طبقه بندی وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی به 3 تیپ تقسیم شدند. از هر تیپ حداقل 5 دانشگاه به صورت تصادفی انتخاب شدند و مجموعا دانشگاه علوم پزشکی در سه سطح انتخاب شدند و از هر گروه آموزشی حداقل 2 نفر بصورت تصادفی انتخاب شدند. ابزار جمع آوری اطلاعات پرسشنامه شامل سرفصل دروس بیوشیمی بود. جمع آوری اطلاعات از مهرماه سال 1388 لغایت خرداد ماه 1390 انجام شد. برای تجزیه و تحلیل یافته ها از نرم افزار SPSS مدل 16 استفاده شد. یافته ها به صورت توزیع فراوانی و میانگین درصد محاسبه شد.یافته ها: 86.6% پرسشنامه ها تکمیل شدند. با توجه به نتایج بدست آمده معین شد، که 53.38% پاسخ دهندگان بیان داشته اند که سرفصل درس بیوشیمی نیازهای آموزشی فراگیران را فراهم نمی کند. 42.3% پاسخ دهندگان بیان داشته اند که سرفصل درس بیوشیمی نیاز به باز نگری دارد. 42.4% پاسخ دهندگان بیان داشته اند که ساعات اختصاص داده شده برای تدریس درس بیوشیمی کافی نیست.نتیجه گیری: سرفصل درس بیوشیمی نیازهای آموزشی فراگیران را فراهم نمی کند. سرفصل درس بیوشیمی نیاز به باز نگری و بهینه سازی دارد.